روبان هاي رنگي، زبان واحد جنبش ها
بسياري از جنبش هاي سياسي اجتماعي با نگرش غير خشن،‌ كه عدم خشونت را چه به منزله هدف و چه به عنوان روش انتخاب كرده اند، براي جلب توجه جامعه نسبت به بي عدالتي، خشونت و يا نقض حقوق بشر در گوشه و كنار جهان در كنار ساير روشهاي سنتي مبارزاتي خود از روش هاي سمبوليك مختلفي نيز جهت جلب توجه مردم و اگاهي بخشي بيشتر به جامعه بهره مي گيرند. يكي از متداول ترين اين روش ها، استفاده از سمبل نوارهاي رنگي است.

جنبش هاي مختلف با انتخاب يك رنگ خاص به عنوان سمبل مبارزه خود، از تمام كساني كه در اين كارزار فعاليت مي كنند و يا از آنها حمايت مي كنند مي خواهند تا در تجمعات، گردهمايي ها و يا بازه هاي زماني خاص براي نشان دادن حمايت خود از اين جنبش از روبان هاي رنگي آن جنبش و يا لباس هايي به آن رنگ استفاده كنند.

برخي از اين جنبش ها مبارزات خود را به محيط اينترنت نيز مي كشانند و از حاميان خود مي خواهند تا با قرار دادن لوگوهايي به شكل روبان رنگي آن جنبش در سايتها و وبلاگ هاي خود حمايتشان را از جنبش به خوانندگان سايت و وبلاگشان نشان دهند و در زمينه اهداف جنبش به بازديد كنندگان خود اطلاع رساني كنند.

روبان ها سمبل هايي هستند كه شكل ديگري از ارتباطات و اطلاع رساني را ايجاد مي كنند. ارتباطي كه در آن نه نياز به كلام است و نه نوشتار، بلكه يك تكه پارچه رنگي يا يك عكس اين وظيفه را بر عهده مي گيرد. روبان هاي سمبليك فارغ از هر زبان و گويشي،‌ جنبش عظيمي را در پشت خود ايجاد مي كنند. جنبشي كه حكومت ها و يا مخالفينش به سادگي نمي توانند در برابر آن ايستادگي كنند. اين روبان ها مي تواند به نحو عالي در مورد يك جنبش به اطلاع رساني و آگاهي بخشي بپردازد. اين شكل از مبارزات سمبوليك نشان مي دهد كه چطور مي توان از يك تكه نوار رنگي، و يا هر سمبل ديگري كه در ظاهر هيچ ارزشي ندارد، موجي از اطلاع رساني و مبارزه را آغاز كرد. مبارزه اي كه نيازش تنها نصب يك تكه پارچه رنگي به لباس و يا قرار دادن يك عكس در سايت است،‌ اما اثر بخشي آن مي تواند در حد يك بيانيه سياسي و يا يك مقاله باشد. اين شكل از مبارزه اگرچه پراكنده است اما منجر به گسترش وسعت يك مبارزه مي شود.

در زير به معرفي چند كمپين روبان رنگي كه در جهان شهرت ويژه اي پيدا كرده اند مي پردازيم:

روبان سفيد، مبارزه براي توقف خشونت عليه زنان

مبارزه مردان براي پايان دادن به خشونت عليه زنان

پس از كشته شدن 17 زن به دست يك مخالف فمنيسم در كانادا در ششم دسامبر 1989، زنان كانادايي براي نشان دادن مخالفت خود با خشونت عليه زنان يك روبان سفيد به لباس خود وصل كردند. بدين ترتيب روبان سفيد به منزله جنبش مبارزه با خشونت عليه زنان در كانادا شناخته شد و با گذشت زمان اين سمبل به اروپا و ساير نقاط جهان نيز نفوذ كرد و به عنوان سمبل كارزار مبارزه مردان (وزنان) براي پايان دادن به خشونت مردان عليه زنان در آمد. هرساله در سراسر جهان مردان و زناني كه حامي اين جنبش هستند از 25 نوامبر تا 6 دسامبر لباس هاي سفيد رنگ به تن مي كنند و يا يك روبان سفيد را به لباس خود متصل مي كنند. بسياري از نهادهاي غيردولتي كه در اين جنبش فعاليت مي كنند نيز با تهيه روبان و لباس هايي كه بر روي آن شعارهاي مرتبط با اين جنبش نوشته شده است و فروش آنها درآمد هايي را براي مبارزه با خشونت عليه زنان كسب مي كنند.


روبان آبي، حمايت از حق آزادي بيان و عقيده
لوگوهايي كه نمايش دهنده يك روبان آبي هستند را شايد در بسياري از سايتها و وبلاگ هاي مختلف بسيار ديده باشيد. اين لوگوها نشان مي دهند كه آن سايت و يا وبلاگ در زمينه مبارزه براي آزادي بيان و عقيده ( در اين مورد به طور مشخص در اينترنت) فعاليت مي كنند. كمپين روبان آبي براي دفاع از حق آزادي بيان و عقيده آن لاين، توسط سازمان EFF ايجاد شده است. اين سايت تصاوير روبان آبي را در اختيار كساني قرار مي دهد كه مي خواهند به اين كارزار بپيوندند تا با نمايش ان تصوير در سايتشان به حمايت از اين جنبش بپردازند. اين سازمان هدف از نمايش روبان آبي در سايت ها و وبلاگ ها را نشان دادن حمايت خود از حق اساسي انسان در بيان آزادانه عقايدش كه مهمترين ركن يك جامعه آزاد است، بر پايه منشور جهاني حقوق بشر مي داند. كساني كه به اين كارزرا مي پيوندند معتقدند كه حق دارند تا به طور ناشناس در اينترنت مطلب نوشته، منابع خود را مخفي نگاه داشته و آزادانه راجع به انتخابات و ساير مسائل بنويسند و براي تحقق اين حقوقشان مبارزه مي كنند.


روبان خاكستري، تروريسم و يازده سپتامبر
در آمريكا و پس از يازده سپتامبر كمپين هاي روبان مختلفي در همدردي با حادثه ديده گان و محكوميت تروريست شكل گرفت اما يكي از اين كمپين ها كه بيشتر از سايرين شناخته شد كمپين نوار خاكستري بود. اين كمپين رنگش را براساس رنگ گرد و غباري كه پس از فرو ريختن برج هاي تجارت جهاني در شهر نيويورك پخش شد انتخاب كرد. روبان خاكستري در آمريكا پس از 11 سپتامبر به منزله سمبول حمايت از آسيب ديدگان ترور در جهان در آمد. تمام كساني كه نمي توانستند به طور مستقيم به حمايت از آسيب ديدگان حمله تروريستي 11 سپتامبر بپردازند با استفاده از روبان خاكستري مخالفت خود را با ترور در سراسر جهان نشان دادند.


روبان زرد، انتظار براي آزادي

پنلوپه لينگن به همراه همسرش در كنار درخت بلوط و روبان زرد

روبان زرد در جهان به معناي سمبل حمايت از كساني است كه در جنگ، مبارزه سياسي مفقود، زنداني و يا به گروگان گرفته شده اند. در جريان تسخير سفارت آمريكا در ايران توسط دانشجويان پيرو خط امام و به گروگان گرفتن ديپلمات ها و كاركنان سفارت، پنلوپه لينگن همسر بروس لينگن يكي از مقامات سفارت آمريكا كه به گروگان گرفته شده بود، روبان زردي را در اطراف درخت بلوط بزرگ در حياط خانه اش گره زد تا نشان دهد كه تا آزادي و بازگشت همسرش به انتظار مي نشيند و دعا مي كند. اين كار وي به سرعت توجه رسانه هاي آمريكا را به خود جلب كرد وي در مصاحبه با واشنتگتن پست گفت كه تا زمان بازگشت شوهرش صبر مي كند و او گفت كه "مي داند كه بوروس يك روز بازمي گردد و خودش اين روبان را باز خواهد كرد". همراه با پنلوپه بسياري از مردم آمريكا در آن زمان همراه با وي و براي نشان دادن حمايت خود از وي از روبان زرد بر درخت ها و فنس هاي اطراف خانه شان استفاده كردند. بدين ترتيب روبان زرد در آمريكا به عنوان سمبل همراهي و همدردي با خانواده كساني در آمد كه عزيزانشان به دليل جنگ و يا مبارزات سياسي از آنها دور مانده اند و از انها خبري ندارند. و كم كم در سراسر جهان به سمبلي براي همدردي و همراهي و حمايت از خانواده زندانيان سياسي و يا جنگي و يا كساني كه در جنگ يا مبارزات سياسي يا اجتماعي ربوده، مفقود و يا به گروگان گرفته شده اند تبديل شد. بعدها در جنگ خليج فارس و اخيرا در جنگ عراق نيز روبان زرد به با همين معنا به كار بسته شد و كمپين جهاني جديدي را با همان مفهوم سابق ايجاد كرد.


روبان هاي رنگي و جنبش هاي اطلاع رساني و آموزشي

روبان قرمز سمبل مبارزه جهاني براي ريشه كني ايدز

جنبش هاي اطلاع رساني و آموزشي كه عموما در رابطه با آگاهي بخشي در باره بيماري هاي خطرناك و يا حقوق كودكان فعاليت مي كنند نيز از كمپين هاي روبان به عنوان سمبل مبارزات خود استفاده مي كنند. روبان قرمز سمبل جنبش مبارزه با بيماري ايدز است، بيماري كه به عقيده كساني كه در ريشه كني و مبارزه با اين بيماري فعاليت مي كنند در كنار تحقيق براي كشف روش هاي درماني جديد براي بيماران، اطلاع رساني در مورد روابط خطرناك و نحوه انتقال اين بيماري نقش مهمي را در ريشه كني اين بيماري در جهان بازي مي كند. همچنين روبان صورتي نيز سمبل مبارزه با سرطان سينه است. بيماري اي كه هر ساله درصد زيادي از زنان بر اثر ابتلا به آن جان خود را از دست مي دهند. اين بيماري در صورت تشخيص سريع مي تواند به راحتي و به طور كامل درمان شود اما به دليل عدم آشنايي زنان با اين بيماري بازهم ساليانه عده زيادي جان خود را به دليل ابتلا به آن از دست مي دهند. مبارزان اين جنبش هدفشان آموزش و اطلاع رساني و ايجاد حساسيت در جامعه نسبت به اين بيماري است.

حاميان يوشنچكو با روبان هاي نارنجي و يك حامي يانكويچ با پرچم آبي

در انتها لازم به ذكر است كه كمپين روبان هاي رنگي فقط به جنبش هاي جهاني خلاصه نمي شود بلكه در بسياري از مبارزات محلي مانند انتخابات نيز به كار گرفته مي شود. بسياري از انقلاب هاي رنگي در جهان از روبان هاي رنگي به عنوان سمبل انقلاب خويش استفاده كرده اند. در انتخابات اخير اوكراين روبان نارنجي سمبل جنبش حمايت از يوشنچكو كانديداي نيروهاي اپوزيسيون و روبان آبي سمبل حمايت از يانوكويچ بود. همچنين در انقلاب صدري (سبز) مردم لبنان عليه حضور و دخالت سوريه در امور اين كشور نوار سبز به عنوان سمبل جنبش مخالفت با حضور نيروهاي سوريه در لبنان در آمد.




منابع :